تاریخ انتشار:۲۷ مرداد ۱۳۹۶در ۵:۵۹ ق.ظ کد خبر:22534

پدر علم کویرشناسی از نظراتش در مورد طرح‌های انتقال آب گفت

«آری» به انتقال آب خزر، «نه» به خلیج فارس

پروژه انتقال آب از دریای خزر و دریای عمان و خلیج‌فارس، در زمره پروژه‌های مطرح برای سیراب‌کردن فلات مرکزی ایران محسوب می‌شوند. محمدرضا خباز، فرماندار استان کویری سمنان، یکی از حامیان سرسخت انتقال آب دریای خزر به منطقه کویر مرکزی ایران است. وی این پروژه ...
پروژه انتقال آب از دریای خزر و دریای عمان و خلیج‌فارس، در زمره پروژه‌های مطرح برای سیراب‌کردن فلات مرکزی ایران محسوب می‌شوند. محمدرضا خباز، فرماندار استان کویری سمنان، یکی از حامیان سرسخت انتقال آب دریای خزر به منطقه کویر مرکزی ایران است. وی این پروژه را راه‌حلی دائم برای پایان‌دادن به بحران آب منطقه قلمداد می‌کند. بر این اساس، پروژه انتقال آب دریای خزر و خلیج‌فارس و دریای عمان در سال ۲۰۱۲ در دولت محمود احمدی‌نژاد مطرح شد. بااین‌حال، پروژه به دلیل خسارات زیست‌محیطی که در پی داشت، به مرحله اجرا نرسید. در سال ۲۰۱۳ با تشدید بحران آب در ایران بار دیگر این پروژه روی میز بررسی دفتر ریاست جمهوری وقت قرار گرفت و همچنان در دست بررسی است. برای اجرای پروژه انتقال آب خزر و خلیج‌فارس و دریای عمان، باید آب دریای خزر را با خط لوله زیرزمینی تا ارتفاع دو هزار متری کوهستان البرز پمپاژ کرد و پس از آن آب را به استان‌های کویری قم، کاشان، اصفهان و شرق خراسان انتقال داد. به عقیده حامیان این پروژه، انتقال آب دریای خزر می‌تواند خطر کمبود آب، خشکسالی و جیره‌بندی آب در این مناطق را به حداقل رسانده و کشاورزی را رونق بخشد. از سوی دیگر، انتقال آب خلیج‌فارس و دریای عمان نیز پروژه‌ای بلندپروازانه برای تأمین آب ۴۷ میلیون نفر در ۱۶ استان منطقه کویر مرکزی ایران است.
در ماه مارس ۲۰۱۶ (اسفند سال ۹۴)، حسن روحانی اعلام کرد اجرای پروژه انتقال آب از دریای عمان، خلیج‌فارس و یا دریای خزر نیازمند بودجه ۴۰۰ میلیون دلاری است. حمیدرضا جانباز، مدیرعامل شرکت ملی آب و فاضلاب ایران، نیز اجرای این پروژه را در صورتی ممکن دانسته که در مراحل مختلف و پروژه‌های کوچک اجرا شود. اما آنچه همچنان درباره این پروژه بی‌پاسخ باقی‌مانده است، روند انتقال آب از فاصله صدها کیلومتری برای شهرها و مزارع خشک است. کارشناسان آب و منابع طبیعی ضمن مخالفت با این پروژه، آن را ضربه‌ای برای اکوسیستم و محیط‌‌زیست عنوان کرده‌اند. انتقال آب دریای خزر و خلیج‌فارس می‌تواند عواقبی همچون از بین رفتن جنگل‌های شمال ایران و جنگل‌های هیرکانی، زیستگاه‌های جانوری در منطقه استپ و اکوسیستم کوهستان البرز را در پی داشته باشد. از سوی دیگر، طبق ماده ۵۰ قانون اساسی ایران، حفاظت از محیط‌زیست یک وظیفه عمومی است و نباید برای اهداف اقتصادی و سیاسی آن را تخریب کرد. به‌علاوه، مخالفت کشورهای جمهوری آذربایجان، قزاقستان، روسیه و ترکمنستان -از کشورهای حوزه دریای خزر– به نتیجه رسیدن این پروژه را مشکل می‌سازد.
در این راستا پرویز کردوانی، جغرافی‌دان برجسته کشور، با اشاره به تصمیم مسئولان برای انتقال آب از دریای خزر و موافقت اولیه با این مسأله و سپس مخالفت‌ها به بهانه مسائل زیست‌محیطی و همچنین تصمیم برای انتقال آب خلیج فارس به استان‌های مرکزی گفت: مقایسه آب دریای خزر با خلیج فارس نشان می‌دهد شوری آب خلیج فارس چهاردرصد است؛ درحالی‌که شوری آب خزر فقط ۱/۱ درصد است. این استاد برجسته دانشگاه با مقایسه دو پروژه انتقال آب از خلیج‌فارس و دریای خزر به استان‌های مجاور اظهار کرد: بسیاری از کارشناسان درباره انتقال آب خلیج‌فارس انتقادی ندارند؛ اما درباره انتقال آب خزر این همه هیاهو می‌کنند. نخستین کانال برای انتقال آب خلیج فارس، از بندرعباس به سیرجان، گل‌گهر، مس‌سرچشمه و یزد حدود ۷۴۰ کیلومتر است و اکنون این پرسش مطرح می‌شود که آیا این مسیر مشکل زیست‌محیطی ندارد در حالی که فاصله برای انتقال آب خزر به سمنان کم‌تر از ۱۶۰ کیلومتر است؟ وی با انتقاد از رویکرد سیاسی به این پروژه افزود: یک مقایسه ساده بین این دو پروژه به‌سادگی روشن می‌کند که پروژه انتقال آب خزر به استان سمنان عقلانی‌تر و کارشناسانه‌تر است.
کردوانی با اشاره به مزیت‌های انتقال آب دریای خزر به استان‌های مرکزی اظهار کرد: شوری آب دریای خزر به اندازه‌ای کم است که در منطقه داغستان از آب آن برای کشاورزی استفاده می‌شود. در حال حاضر نیز مازندرانی‌ها می‌توانند از آب خزر برای کشاورزی استفاده کنند؛ زیرا این آب موادی مانند کلسیم دارد که می‌تواند به رشد گیاهان کمک کند.
پدر علم کویرشناسی با اشاره به انتقادهای انتقال آب خزر به سمنان عنوان کرد: چگونه است که انتقال ۷۴۰ کیلومتری آب خلیج فارس آن هم با شوری بیش از چهاردرصد کارشناسی‌شده است؛ اما انتقال آب خزر به سمنان که ۱/۱ درصد شوری دارد و فاصله آن حدود ۱۶۰ کیلومتر است، ‌غیرکارشناسی؟
وی با بیان این‌که زباله‌های استان مازندران در مرز استان سمنان دفن می‌شود، گفت: این دو استان هم‌مرز هستند و اجرای این پروژه مقرون به‌صرفه است. کردوانی با اذعان به این‌که سالانه هزاران مترمکعب آب از دریای مازندران سرریز می‌شود، گفت: متأسفانه برخی از کارشناسان گفتند اجرای این پروژه به پایین آمدن سطح آب دریای خرز می‌انجامد که این هم مبنای علمی ندارد.
وی با بیان این‌که آب دریای خزر به‌طور طبیعی هرچند سال یک‌بار پایین رفته و در یک دوره دیگر بالا می‌آید، افزود: میزان آب دریای خزر متناسب با ظرفیت رود ولگا است. همچنین بخش زیادی از آب‌هایی که به دریای خزر می‌ریزد سرریز و در برخی کشورهای مجاور رها می‌شود.
کردوانی در پاسخ به پرسشی درباره طرح مشکلات زیست‌محیطی از سوی برخی کارشناسان درباره اجرای این طرح گفت: برخی کارشناسان محیط‌زیست به اشتباه گفتند برداشت آب از دریای خزر به شورشدن این دریا می‌انجامد که برداشت غلطی است؛ چراکه ۸۰ درصد آبی که به خزر می‌ریزد آب‌شیرین است و این موضوع که شوری آب و غلظت نمک به‌دلیل اجرای این طرح به مرگ ماهی‌ها می‌انجامد، به هیچ‌وجه درست نیست.
این چهره ماندگار با بیان این‌که شوری آب خزر یک‌سوم شوری آب خلیج‌فارس است، عنوان کرد: شوری آب خزر آن‌قدر کم است که با استفاده از روش کشت گیاهی می‌توان آب آن را تا حدودی شیرین و از آن برای کشاورزی هم استفاده کرد.
وی با بیان این‌که محیط‌زیست باید لج‌بازی‌ها را کنار بگذارد، تصریح کرد: طرح انتقال آب دریای خزر به استان سمنان مشکل جدی زیست‌محیطی به‌دنبال ندارد. پدر علم کویرشناسی ایران درباره مسائل حقوقی بین ایران و کشورهای مشترک در منافع دریای خزر درباره مسأله انتقال آب، افزود: در قره‌باغ و شهر بکتاش ده‌ها معدن‌نمک برای استفاده از نمک دریای خزر وجود دارد. در ماخاچ‌قلعه روسیه از ۱۹۷۵ تاکنون از آب این دریاچه برای کشاورزی بهره‌برداری می‌شود که بیش از ۴۰ سال است کشاورزی پررونقی نیز دارد.
وی افزود: با توجه به تجربیات گذشته، مثل انتقال آب از زاینده‌رود به اصفهان، ‌یزد و کاشان باید آب انتقالی مانند سال‌های پیش از انقلاب در گالن در اختیار مردم قرار بگیرد؛ زیرا اگر این آب به‌صورت لوله‌کشی به مردم داده شود، از آن برای کشاورزی و صنعت استفاده می‌کنند.
این استاد برجسته جغرافیا با اشاره به ضرورت اهمیت توجه به مشکل کمبود آب در کشور خاطرنشان کرد: امکان ذخیره آب سال‌به‌سال کم‌تر می‌شود؛ در حالی‌که شاهد توسعه روزافزون شهرها هستیم. با ادامه این روند طی سال‌های آینده شهرهایی مثل تهران و کرج‌ با مشکل جدی بحران آب مواجه خواهند شد.
پدر علم کویرشناسی ایران با اشاره به اقدام فرماندار آمریکا برای حل بحران کمبود آب گفت: براون، ‌فرماندار کالیفرنیا، با اتخاذ تمهیداتی همچون آبیاری یک روز در میان فضای سبز، ایجاد چمن مصنوعی و… توانست این بحران را به‌مدت هفت سال به عقب بیندازد. این در حالی است که مسئولان ما در کشور تاکنون هیچ اقدام سازنده‌ای برای حل این بحران نکرده‌اند.
وی در پاسخ به این پرسش که برای حل این بحران چه باید کرد، افزود: باید مردم و مسئولان را آگاه کنیم که آب نیست و راه‌حل نشان دهیم و بگوییم که چه باید کرد. در حال حاضر مسئولان حواسشان به آب نیست. باید بیندیشیم که اگر آب کشاورزی را نصف کنیم، چطور از کشاورز بخواهیم مهاجرت نکند. اگر یک چاه آب را ببندیم چطور با مشکلات پس از آن مقابله کنیم؟ همه این پرسش‌ها نیاز به پاسخ‌های علمی و کارشناسی دارد که به‌زودی آن‌ها را خواهم گفت.
منبع: سبزینه


ارسال نظر براي اين مطلب مسدود شده است.

Go to TOP