تاریخ انتشار:۰۴ مرداد ۱۳۹۶در ۷:۵۵ ق.ظ کد خبر:22392

غبار عشق‌آباد در چشم خراسان

گردوغبار دشت قره‌قوم کشور ترکمنستان، شمال استان خراسان‌شمالي را درگير کرده و جنوب استان خراسان‌شمالي هم از طرف کانون‌هاي داخلي در استان سمنان با مسئله ريزگردها دست‌وپنجه نرم مي‌کند. درهمين‌رابطه در گفت‌وگويي که با مديرکل استان سازمان حفاظت محيط‌زيست استان خراسان‌شمالي صورت گرفت، چگونگي مهار ...

گردوغبار دشت قره‌قوم کشور ترکمنستان، شمال استان خراسان‌شمالی را درگیر کرده و جنوب استان خراسان‌شمالی هم از طرف کانون‌های داخلی در استان سمنان با مسئله ریزگردها دست‌وپنجه نرم می‌کند. درهمین‌رابطه در گفت‌وگویی که با مدیرکل استان سازمان حفاظت محیط‌زیست استان خراسان‌شمالی صورت گرفت، چگونگی مهار و کنترل این وضعیت مورد بحث واقع شد. علی‌اصغر مطهری در این مصاحبه اعلام کرد ایران و ترکمنستان در‌این‌زمینه و تا لحظه ثبت این گزارش، هیچ مذاکره‌ای نداشته‌اند:

خشکسالی، کم‌آبی و بیابان‌زایی از مشکلات اصلی محیط‌زیست و اقلیم استان خراسان‌شمالی دانسته می‌شود؛ این معضلات محیط‌زیستی چه تأثیری بر زندگی مردم، حیات‌وحش و اکوسیستم این منطقه گذاشته است؟
استان خراسان‌شمالی از منظر تولید گردوغبار به‌این‌دلیل که در شمال‌شرق واقع شده، معمولا کمتر تحت‌تأثیر گردوغبار غرب و جنوب که بسیاری از مناطق کشور تحت‌تأثیر آن هستند، قرار دارد. این استان در سال گذشته فقط در یک مورد، مورد هجوم گردوغبار غرب کشور قرار گرفت اما برخی مناطق این استان به ‌دلیل وجود دام از بین رفته و حجم پوشش گیاهی در برخی مناطق کاهش پیدا کرده و خشکسالی بر مراتع و حجم پوشش گیاهی تأثیر گذاشته است. در این محدوده، کانون محلی گردوغبار وجود دارد و این کانون‌ها، منابع تولید گردوغبار شده‌اند. همچنین بخشی از گردوغبار خراسان‌شمالی به استان همجوار ما، سمنان مرتبط است؛ سمنان، استان کویری و یکی از کانون‌های تولید گردوغبار است و بخشی از جنوب خراسان‌شمالی تحت‌تأثیر منابع گردوغبار این استان قرار می‌گیرد و بخش دیگری از مشکل به دشت قره‌قوم و کشور ترکمنستان بازمی‌گردد. گاهی شنیده می‌شود جریان جوی همراه با گردوغبار است اما از آنجا که سیستم پایش مناسب در استان وجود ندارد و معمولا نمی‌توان پایش مداوم از وجود گردوغبار در استان داشت، ارزیابی اینکه چه میزان گردوغبار و از کدام منابع، راهی استان خراسان‌شمالی می‌شوند، دشوار است.
به‌این‌معنا که در کل استان خراسان‌شمالی هیچ سیستم پایشی وجود ندارد؟
فقط یک سیستم پایش گردوغبار، آن‌هم در شهر بجنورد و به‌صورت سیار قرار دارد و ثابت نیست؛ البته گرفتن اعتبار برای راه‌اندازی سیستم پایش ثابت در مرکز هر شهرستان در دستور کار بوده و هست. با‌ این ‌همه تلاش‌ها درباره وضعیت حال حاضر دشت قره‌قوم اطلاعات دقیقی در دست نیست. اینکه آیا کشور ترکمنستان بر این منطقه اقدامات اصلاحی انجام داده یا نه، روشن نیست. این دشت به‌عنوان کانون تولید گردوغبار، هم کشور ترکمنستان و هم استان خراسان‌شمالی در ایران را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد.
یعنی به‌این‌دلیل که ایستگاه پایش ثابت در استان وجود ندارد، نمی‌توان تشخیص داد گردوغبار جاری در آسمان این استان از کدام مراکز تولید ریزگرد آمده‌اند و آیا اصلا منشأ داخلی دارند؟
سازمان هواشناسی برای سنجش کانون‌های خارج از کشور می‌تواند اطلاعات مختصری در اختیار ما قرار دهد اما اینکه حجم ریزگرد و شرایط آن به چه صورت است، مشخص نیست. فقدان سیستم سنجش آلودگی هوا در استان خراسان‌شمالی، باعث شده نتوان وضعیت مراکز شهری را از منظر میزان گردوغبار تبیین کرد.
چه شهرهایی در استان خراسان‌شمالی درگیر معضل گردوغبار هستند؟
شهرهای جاجرم و گرمه در جنوب استان، بیشتر تحت‌تأثیر گردوغبار تولیدشده در استان سمنان هستند و شهرهای شمالی هم بیشتر تحت‌تأثیر کانون‌های محلی و گاهی تحت‌تأثیر کانون دشت قره‌قوم کشور ترکمنستان هستند.
ورود گردوغبار از دشت قره‌قوم به ایران از چه زمانی آغاز شده و افزایش پیدا کرده است؟
اینکه از چه زمانی آغاز شده یا افزایش و کاهش پیدا کرده، مشخص نیست اما دشت قره‌قوم به‌عنوان یکی از کانون‌های اصلی گردوغبار در مرز ایران و ترکمنستان شناخته می‌شود.
آیا ایران و ترکمنستان در‌این‌زمینه مذاکره‌ای داشته‌اند؟
نه فقط سال گذشته بود که از طریق دفتر وزارت‌خارجه استان در استانداری، نامه‌ای به سرکنسولگری ترکمنستان که در مشهد مستقر است، ارسال شد تا نشستی در‌این‌زمینه برگزار شود. آنها (ترکمنستان) هم پیگیری کردند اما هنوز این نشست برگزار نشده است.
فکر می‌کنید ترکمنستان تمایلی به برگزاری این نشست ندارد یا اینکه از سمت ایران هم پیگیری‌های لازم انجام نشده است؟
فکر می‌کنم از آنجایی که دشت قره‌قوم هنوز تأثیری جدی بر ترکمنستان و حتی ایران نداشته، این مسئله مورد توجه هر دو کشور واقع نشده است. متأسفانه معمولا باید موضعی حاد شود که مورد توجه قرار بگیرد.
آیا شما با توجه به اهمیت موضوع تاکنون با خانم ابتکار گفت‌وگویی دراین‌باره داشته‌اید که با وزارت‌ امورخارجه برای آغاز مذاکرات رایزنی کنند؟
نه هنوز در سطح استان اقدام شده است.
شما فکر می‌کنید گسترش گردوغبار دشت قره‌قوم و ورود حجم قابل‌توجهی از ریزگردهای این دشت به استان خراسان‌شمالی هنوز حائزاهمیت نیست که با رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست در میان بگذارید؟
نه فکر نمی‌کنم شرایط تا اندازه‌ای بحرانی باشد؛ حداقل برای ایران بحرانی نیست.
این‌طور به نظر می‌رسد منتظر هستید شرایط بحرانی شود و بعد رایزنی‌ها را آغاز کنید؟
تا اندازه‌ای که تأثیر کانون‌های داخلی بر استان خراسان‌شمالی زیاد است، تأثیر کانون خارجی مانند دشت قره‌قوم حاد نیست. در یک سال گذشته شاید یک یا دو مرتبه بنا به اعلام هواشناسی شاهد ورود گردوغبار از سمت این دشت به ایران آن‌هم به میزان بسیار کم بوده‌ایم.
شما تا چه اندازه نصب و راه‌اندازی ایستگاه‌های پایش و سنجش آلودگی هوا را پیگیری کرده‌اید؟
راه‌اندازی ایستگاه‌های پایش، نیاز به بودجه و هزینه بسیار زیادی دارد. یکی از پیشنهادات سازمان حفاظت محیط‌زیست به دولت در سفرهای استانی اختصاص اعتبار و بودجه بوده و امیدواریم در دور جدید سفرهای دولت دوازدهم بتوان این پیشنهاد را دوباره پیگیری کرد.
آیا این مسئله با مرکز سازمان محیط‌زیست در میان گذاشته شده است؟ به این علت که مدیرکل دفتر پایش سازمان در آخرین مصاحبه خود تأکید کرد همه استان‌های کشور، مجهز به ایستگاه‌های پایش آلودگی هوا هستند.
در استان خراسان‌شمالی، ایستگاه پایش هوا محدود به یک مورد بوده که در شهر بجنورد مستقر شده است. نیاز است در همه مراکز شهرستان‌های خراسان‌شمالی ایستگاه پایش راه‌اندازی شود. جاجرم، گرمه، شیروان و اسفراین ازجمله شهرستان‌هایی هستند که لازم است ایستگاه پایش آلودگی هوا داشته باشند. از طریق راه‌اندازی ایستگاه‌های پایش می‌توان به این نتیجه رسید که منشأ گردوغبار‌ها کجاست و شرایط پراکندگی گردوغبارها به چه صورت است؟
زندگی مردم تا چه اندازه به‌واسطه گسترش ریزگرد تحت‌تأثیر قرار گرفته است؟
پراکندگی و گسترش ریزگردها فصلی است. استان خراسان‌شمالی در فصل‌هایی که هوا خشک است و مراتع پوشش گیاهی خود را از دست می‌دهند (انتهای فصل زمستان و اواخر فصل بهار و اواخر فصل تابستان) شاهد افزایش گردوغبار است؛ از آنجا که اکثر مراتع وضعیت بدی ندارند و مردم به‌واسطه گسترش گردوغبار همچنان شرایط خاص و بحرانی را پشت سر نگذاشته‌اند و در فصولی که مردم اقدام به کشت دیم و هرس‌های مرتعی می‌کنند، کانون‌های کوچکی برای تولید گردوغبار ایجاد می‌شود و در مواردی هم از این طریق شاهد گسترش گردوغبار هستیم.
برای مهار و کنترل کانون‌های گردوغبار داخلی تاکنون چه اقداماتی صورت گرفته است؟
استان‌های کویری کشور مانند سمنان در اکثر موارد و حتی در شرایط طبیعی هم موردهجوم گردوغبار هستند و نمی‌توان به‌طور کامل، این استان‌ها را از گردوغبار تهی دانست و امیدوار بود از بین برود. در اکثر موارد برای کنترل این پدیده، کمربند سبز در حاشیه شهرها ایجاد می‌کنند.
در سمنان که استان مجاور خراسان‌جنوبی است، چه اقداماتی برای مهار صورت گرفته؟
من در استان سمنان خدمت کرده‌ام اما سال‌ها پیش بوده و امروز در جریان نیستم. باید از مسئولان این استان سؤال کنید.

منبع: روزنامه وقایع اتفاقیه



ارسال نظر براي اين مطلب مسدود شده است.

Go to TOP